Het thema van de Spinozalens 2026-2027 is vrijzinnigheid anno 2027. Wanneer moet je je gedachten delen? Hoe doe je dat en welke gedachten deel je wel en welke niet? Deze vragen hielden de filosoof Baruch de Spinoza, naamgever van de Spinozalens, al bezig. Bij leven verstopte hij het manuscript van zijn Ethica zorgvuldig in een bureaula. Volgens Spinoza kunnen we niets anders dan vrij denken en oordelen. Toch voelde hij zich niet vrij genoeg om zijn ideeën wereldkundig te maken; zijn hoofdwerk werd postuum gepubliceerd. Vragen rondom vrijzinnigheid zijn 350 jaar na de publicatie van Ethica onverminderd urgent. Hoe moeten we anno 2027 vrijzinnigheid begrijpen? Bestaat er ook zoiets als het recht om te zwijgen? En wat betekent vrijzinnigheid voor mensen die nooit in een democratie hebben geleefd?Ook in Westerse landen zijn illiberale krachten in opmars. In naam van de vrijheid van meningsuiting jagen zij haat en geweld aan jegens minderheden met een andere religieuze overtuiging of seksuele geaardheid. Er wordt getornd aan vrouwenrechten. En het publieke debat lijkt een wedstrijd in vernederen te zijn geworden. Welke vormen van vrijzinnigheid kunnen we hiertegenover plaatsen? En hoe tolerant moeten we zijn ten aanzien van intolerante burgers, groeperingen en partijen?
Aan de hand van het thema ‘vrijzinnigheid anno 2027’ draagt de jury, onder voorzitterschap van Arnon Grunberg, een laureaat voor aan het bestuur van de Stichting Internationale Spinozaprijs. Voor de samenstelling van de jury klik hier. Op 24 november 2026 zal de laureaat bekend gemaakt worden tijdens een publieke bijeenkomst in Den Haag. Meer informatie over de bijeenkomst volgt.
